MIẾU CÔ CHÍN

Dòng Châu Giang quanh năm đục lờ một màu nước đồng chiêm, nhìn xa như một dải vải thô, mới được nhúng nâu một hai lượt. Bên bờ là những ruộng mía xanh rờn, uốn lượn theo dòng nước chảy. Thỉnh thoảng lại có một cái lò gạch đỏ quạch, nham nhở, ẩn khuất… làm cho những người hơi am hiểu lịch sử mảnh đất này như Hoàng, lại vụt nhớ tới truyện ban đầu mang tên “Cái lò gạch”, đến “Đôi lứa xứng đôi” rồi cuối cùng thành “Chí Phèo” của Nam Cao với những nhân vật như Thị Nở, Chí Phèo, Bá Kiến… bất hủ.
Khoảng năm 1966, Hoàng đem gia đình sơ tán về vùng này cùng với nhà trường. Ngày hai buổi, anh thường phải đi bộ dọc con đê để đến các lớp học nằm lẩn khuất trong các xóm nghèo của làng Xuân Khê. Cái thuở trẻ trung đó, anh nhìn dòng sông, nhìn xóm làng lọt thỏm giữa vùng bom đạn ác liệt của giặc Mỹ, gầm lên suốt ngày đêm, phía thành phố ngả Phủ Lý và Cầu Giẽ…, anh có tâm trạng yên tâm, đôi chút thanh bình và lãng mạn.
Chiều chiều, về mùa hè, bao giờ anh cũng đi tản bộ trên đê để suy ngẫm những tứ thơ chưa thành. Anh rất rõ chuyện oan khuất của “vợ chàng Trương” trên dòng sông Nam Xang. Anh cũng biết, Trần Hưng Đạo đã từng rút lui chiến lược, ém quân, dấu lương thực trên đất này, để rồi làm nên những chiến thắng vang dội ở Chương Dương, Hàm Tử.
Một đôi khi, anh men theo ruộng mía để tận hưởng hết cái hương mật của đất mà cây đang chắt chiu, để đuổi bắt những con chim giẽ giun và để… mộng mơ.
Anh thường đi qua một ngôi miếu hoang trên đê. Đó là miếu Cô Chín. Dân làng cho Hoàng biết đó là cái miếu thờ một cô gái chết oan trên sông, giữa cái tuổi mười tám tràn đầy xuân sắc. Oan vì tình hay là vì sa sẩy sông nước, người Xuân Khê không còn mấy ai biết tường tận. Họ chỉ đồn với nhau là miếu rất thiêng. Nhưng nay, tịnh không hương khói. Miếu nằm giữa một vùng bãi, tĩnh mịch, cô liêu… Trẻ em chăn trâu qua đó thường đuổi con vật đi thật nhanh, mặc dù chúng cứ như muốn nán lại, ngoạm những bụi cỏ mật xanh rờn. Các cụ già đi chợ về thường nhẹ nhàng rảo bước, như không dám khua động oan hồn của cô Chín, nhưng họ cũng chẳng bao giờ dâng quà lên cho cô.
Thế mà, Hoàng là một thầy giáo xa lạ, về sơ tán, lại thường lai vãng quanh đó. Kể cũng lạ!
Người cảm nhận thấy cái không bình thường đó, trước hết là Nam – bạn cùng học với anh từ ngày ở Khu học xá, Trung Quốc. Nam như muốn loại trừ một giả thuyết là có những cuộc hẹn hò nào đó. Bởi vì, họ cùng ra lò ở một cái mái trường, mà cạnh bảng đen có dán một điều lệnh to tướng của thầy hiệu trưởng Võ Thuần Nho: “cấm thầy, cấm học trò yêu nhau trong trường!”. Bởi vậy, nay không có lý do gì Nam tin rằng bạn mình lại phạm điều cấm kỵ đó. Cũng không thể tin là Hoàng nhập nhằng với một cô thôn nữ trong làng, bởi lẽ Hoàng là một nhà giáo mẫu mực có tiếng.
Một lần, Nam nửa đùa nửa thật dọa Hoàng. Không ngờ mặt anh từ đỏ chuyển sang tái xanh rồi lắp bắp:
– Nếu chuyện… nghi ngờ đó là… có thật thì cậu sẽ cho rằng mình là một thằng thầy… đốn mạt lắm nhỉ?
Nam yên lặng, siết tay bạn mà không nói.
… Một đêm, Hoàng đang ôm Loan vào lòng, dưới chân đê, trước miếu cô Chín. Chân trời phía đông bên kia sông, phía thành phố, những tiếng đạn súng cao xạ và tiếng bom đang nổ rền. Đường đạn vạch lên trời những đường xanh đỏ như pháo bông. Bầu trời đỏ rực một màu máu.
Hoàng càng siết chặt Loan, mạnh hơn:
– Đừng sợ em. Mẹ em có đi làm ca đêm thì giờ này cũng chưa vào máy đâu!
Nói xong, anh đưa môi lướt đi lướt lại trên trán người yêu, như để lau khô những giọt nước mắt sợ hãi và sung sướng của người học trò cưng của mình.
Hồi lâu, Hoàng thủ thỉ vào tai Loan:
– Thầy Nam – bạn của anh hình như đã đoán được mối tình giữa hai ta rồi đó, em ạ!
Loan hoảng hốt ngẩng lên nhìn Hoàng:
– Chết, em lo lắm! Với em đã đành, nhưng còn anh. Anh vừa là giáo viên lại là đối tượng chuẩn bị kết nạp. Làm sao bây giờ? Hay là ta thôi đi anh. Chờ sang năm, em tốt nghiệp, chúng mình lại gặp nhau, cũng chưa muộn kia mà!
– Ừ, nhưng… anh nhớ em lắm!
Loan cười khúc khích. Cô lấy tay dí lên trán Hoàng âu yếm:
– Thế mà ở trên lớp, mặt anh cứ lạnh như tiền: “Cô Loan! Đêm qua đi chơi đâu mà không thuộc bài?” Ghét ơi là ghét!
Mỗi tối họ chỉ dám lén lút gặp nhau trong năm bảy phút như vậy. Rồi cả hai đứng lên men theo bờ ruộng mía, trở về nhà sơ tán.
Tới cổng, Loan nói thầm:
– Em nóng ruột về mẹ em quá! Giục đi sơ tán mà bà cứ không chịu. Ngày mai, em xin phép anh cho em nghỉ hai ngày nhé!
– Xin phép thầy chứ! Em… ừ mà cô Loan đã báo cáo với lớp trưởng chưa?
Loan đấm nhẹ vào lưng Hoàng mà nói:
– Khẽ chứ anh! Chúng nó đang ngồi học đó kìa!
… Hoàng không ngờ buổi tối hôm đó là buổi tối cuối cùng anh gặp mặt người yêu, người đã gieo mật đắng cho anh một mối tình đầu, muộn mằn, không thể quên sau bao nhiêu năm du học và những cấm kỵ vô lý…
Loan xin được phép là tức tốc về nhà ngay tối hôm đó. Sáng sớm sau, mới tờ mờ sáng, cô đã thu xếp cho mẹ đi sơ tán. Qua mậu dịch Hàng Thao, thấy đông nghịt người xếp hàng, thương mẹ vất vả và cũng là để mẹ thưởng thức một lần mùi vị thị thành, cô đã đưa mẹ vào ăn một bát phở. Thế rồi… một tràng tiếng nổ, như sấm ban mai…
Không biết nay có ai còn nhớ tới chuyện gì đã xảy ra sáng hôm đó nữa không…?
Mấy ngày sau lên lớp Hoàng nghe tin dữ về mẹ con Loan, như sét đánh bên tai. Anh gần như quỵ xuống trên bục giảng. Từ đó, mấy năm liền, anh sống trong hư hư ảo ảo. Anh cũng tránh qua miếu cô Chín như mọi người ở Xuân Khê. Mãi tới sau năm 1975, chuyển vào Nam dạy học, thần kinh anh mới trở lại cân bằng.
Nay Hoàng đã trở thành một ông già. Một đôi lần ra thăm trường cũ, Hoàng đến thắp hương ở chân tượng đài Hàng Thao, rồi ngồi gục hàng giờ ở đó như người vô cảm.
Nhưng miếu cô Chín, Hoàng chưa bao giờ có dịp trở lại để thắp một nén hương, dùng thần giao cách cảm mà anh vừa “tu luyện” được để hỏi cô:
– Phải chăng do kiếp đời oan nghiệt của cô mà cô đã ganh tỵ với những hạnh phúc lứa đôi, như anh và Loan chăng?
Đỗ Anh Thơ
( Rút từ Nước mắt mẹ
NXB Hội Nhà văn 1999-
Tái bản: NXB Phụ nữ 2010

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s