Quy luật vơi đầy của Lão Tử

PHIÊN ẤM:

夫 唯不 盈, 故 能 蔽 而 新 成

Phù duy bất doanh, cố năng tế nhi tân thành.
CHÚ GIẢI:
– Doanh (yíng): đầy
– Tế (bì): che, chứa.
DỊCH:

Do không đầy (vơi) nên mới có thể che chở tạo nên cái mới.

BINH:

Đây là một khái niệm rất vĩ đại trong tư duy của Lão. Ông từng nói đại ý: công dụng của cái bình chính là do nó rỗng. Bởi vậy có thể nói, thuyết của ông là học thuyết về trạng thái Rỗng, Vơi, là khái niệm chuyển hóa. Có vơi mới có đầy và ngược lại đầy thì phải xả bớt cho vơi đi. Sự vật ở trạng thái đầy là tận cùng, là sắp hủy diệt. Ta gọi chủ nghĩa kinh nghiệm, bảo thủ tự mãn (tự cho mình đầy) là sự kìm hãm xã hội phát triển là vì thế.
Trong thời đại kinh tế tri thức, quan điểm này mang một ý nghĩa hoàn toàn mới. Theo nghiên cứu, kiến thức của nhân loại cứ năm năm lại tăng lên gấp đôi, nhưng bộ óc con người là hữu hạn. Nó chỉ có gần 30 tỷ nơ ron và được con người sử dụng với hiệu suất cỡ 1 đến 2 %. Bộ óc vĩ đại như Bismark, Einstein cũng chỉ huy động được dưới 10%. Tại sao vậy ? Bởi vì tế bào não trong suốt cuộc đời không phân chia, chỉ thoái hóa đi. Chúng mang thông tin và xử lý thông tin như những hạt điện từ trên băng hình, nhưng lại để lại nếp nhăn vết xước, không dễ xóa. Bởi vậy muốn cho nó nhận được thông tin mới, dành cho nó những khoảng trống chưa ghi, phải nén lại, nghĩa là phải làm rỗng bộ óc. Quá trình học tập là nạp vào bộ nhớ những thông tin của nhân loại đã tích lũy hàng nghìn năm, để giúp cho tư duy logic xử lý, tạo nên những thông tin mới, ý tưởng mới, sáng tạo mới. Giữa nhớ và sáng tạo có quan hệ tỷ lệ nghịch, nên yêu cầu của thời đại mới, con người phải nhớ ít, sáng tạo nhiều. Thật là một nghịch lý. May mắn thay, loài người đã có những bộ óc điện tử ngày một tinh xảo hơn, đó là computer, có khả năng dung nạp, nhớ, xử lý logic (không sáng tạo) hàng chục tỷ phép tính trong một giây. Tương lai còn mạnh hơn nữa, thay thế phần lớn nhiệm vụ nhớ của óc con người, dành khoảng trống cho nó phát triển tư duy phi logic, sáng tạo cao hơn nữa. Nghĩa là trong tương lai con người ngày càng phải vệ sinh, dọn dẹp bộ óc thường xuyên, tránh tư duy lối mòn, kinh nghiệm, bảo thủ để có thể sống còn và phát triển không ngừng. Cuộc chạy đua giữa các cộng đồng người trong thời đại mới chính là ở chỗ này, nhất là khi tài nguyên thiên nhiên trên hành tinh ngày càng bị cạn kiệt, chỉ còn bộ óc con người là chưa khai thác hết mà thôi. Vì thế ta có thể nói: chủ nghĩa kinh nghiệm, bảo thủ đã, đang và sẽ trở thành kẻ thù số một, cản trở sự phát triển của nhân loại vậy.
Đỗ Anh Thơ
( Rút từ Trí tuệ Lão Tử
NXB LĐ-XH 2011)

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s