Docago.wordpress.com số 37

            CHUYÊN MỤC VĂN HÓA ĐÔNG TÂY  

   Đỗ Anh Thơ ( biên soạn)

   Trí tuệ Trang tử(2) -Chương III

           Câu 3.-3   Chỉ vì thích thuyết giáo triền miên nên mới loạn thiên hạ .

                     而 悦夫 啍 啍 之意,啍 啍 已乱天 下矣!

                 ( Nhi duyệt thôn thôn chi ý ,thôn thôn dĩ loạn thiên hạ dĩ )

 

            Nguyên văn

 

子独不知至德之世乎?昔者容成氏、大庭氏、伯皇氏、中央氏、栗陆氏、骊畜氏、轩辕氏、赫胥氏、尊卢氏、祝融氏、伏牺氏、神农氏(1),当是时也,民结绳而用之 (2),甘其食,美其 服,乐 其俗,安其居,邻国相望,鸡狗之音相闻,民至老死而不相往来。若此之时,则至治已。今遂至使民延颈举踵,曰:“某所有贤者,”赢 粮而 趣 之(3),则内弃 其亲, 而外 弃其主之事;足迹 接乎诸侯之境,车轨结 乎千里之外,则是上 好 知之过也。上诚好知而无道,则天下大乱矣!
何以知其然邪?夫弓、弩、毕、弋、机 变之知 多,则鸟乱于上矣;鉤饵、罔罟、罾(4)笱之知多,则鱼乱于水矣;削格、罗落(5)、罝罘之知多,则兽乱于泽矣;知诈 渐毒(6)、颉滑坚白、解垢  同 异 之变多,则俗惑于辩矣。故天下每每(7)大 乱,罪在于好知。故天下皆知求其所不知,而莫知求其所已知者;皆知非其所不善,而 莫知 非其 所已善者,是 以大 乱。故 上 悖日月之明

, 下 烁 (8)山川 之精 ,中堕(9)四时之施, 惴耎 之虫,肖翘之物,莫不失其性。 甚矣,夫 好知 之乱天下也!自三代以下者 是已, 舍夫 种种 之 民,而悦夫役役之佞,释夫恬 淡无为,而悦夫啍 啍 (10)之意,啍 啍 已乱天 下矣!

 

                   Chú giải :

 

              (1) Họ Dung Thành , Đại Đình , Bá Hoàng ,Trung Ương , Lật Lục , Lý Súc ,Hiên Viên ,Hách Tư ,          Tôn Lư ,Chúc  Dung   ,Phục Hy ,Thần Nông :tương truyền là các tù trưởng hoặc vua đời cổ đại của Trung Hoa ,nhưng phần nhiều không thấy trong kinh truyện .Gần đây ,theo nghiên cứu di truyền gene người ta đã biết rằng loài người từ cái nôi là Phi châu tiến qua Trung đông ,Ấn độ tránh dãy HYmalaya qua Miến Điện,Vân Nam …rồi men theo      sông Mê Kông ,sông Hồng  …tới vùng đất Việt Nam ta ngày nay rồi sau  đó mới lên phía bắc qua Mông Cổ ,Châu Âu ..Vậy phải chăng những đời vua này cũng như        Đế Minh ( cháu ba đời Thần Nông ),Đế Nghi , Đế Viêm ,Lộc Tục ( tức Kinh dương Vương ) trong sử sách Việt …  là những tù trưởng buổi đầu di dân từ phương Nam .lên phương Bắc  .

                 (2) Kết thằng : thắt nút để nhớ trước khi có chữ viết ..

                  (3) Thú : như “xu” (趨 ) : ráo bước .

                 (4) Tăng :  lưới bắt cá gọng bằng tre .Có lẽ nó từ chữ đăng (đó ) có của tiếng  Việt  . 

 .              (5) La lạc : Vây đan bằng tre để nhốt thú .Có lẽ cũng từ chữ rặc ,nguồn gốc Việt (  tiếng Thanh Nghệ hiện vẫn dùng )   

.                   (6) Tiệm độc : dối trá .

                     (7) Mỗi mỗi : như muội muội ( 昧昧 )mê mẩn  

                   ( 8) Lạc : sáng rực ,như lạc ( hoặc dược = 鑠 ) nghĩa là chảy ra ,tiêu giải

 

                     (9)  Đọa : đổ  .Ở đây như huy  (隳 ) là hủy nát

(毀 )

                      (10) Thôn thôn : ( chữ này soạn giả không tìm được âm Hán Việt .Từ điển Từ nguyên phiên thiết là ngốc ôn = ngôn ,nhưng trên mạng phiên âm là tun = thôn ) :nghĩa nói triền miên không dứt ,như điệp điệp (喋喋 )  .

 

 

 

 

               Phiên âm :

 

            Tử độc bất tri chí đức chi thế hồ !Tích giả Dung Thành thị , Đại Đình thị ,Bá Hoàng thị ,Trung Ương thị ,Lật Lục thị  ,Ly Súc thị ,            Hiên Viên thị ,Hách Tư thị , Tôn Lư thị  ,Chúc Dung thị ,Phục Hy thị ,Thần Nông thị , đương thị thời ,dân kết thằng nhi dụng chi ,cam kỳ thực ,mỹ kỳ phục  ,lạc kỳ tục ,an kỳ cư ,lân quốc tương vọng ,   kê cẩu chi âm tương văn ,dân chí lão tử nhi bất tương vãng lai .Nhược thử chi thời ,tắc chí trị dĩ .Kim toại chí sử dân diên cảnh  cử chủng ,viết : “Mỗ sở hữu hiền giả ” doanh lương nhi thú chi ,tắc nội khí kỳ thân ,nhi ngoại khi kỳ chủ chi sự ; túc tích tiếp hồ chư hầu chi cảnh ,xa quỹ kết hồ thiên lý chi ngoại ,tắc thị thượng hảo  tri chi quá dã .Thượng thành hảo tri nhi vô đạo ,tắc thiên hạ đại loạn hĩ !Hà dĩ tri kỳ nhiên da ? Phù cung ,nỗ ,tất ,qua ,cơ biến chi tri đa .tắc điểu loạn vu thượng hĩ ,câu nhị ,võng cổ ,tăng cú chi tri đa ,tắc ngư loạn vu thuỷ hĩ ; tước cách ,la lạc ,ta phù chi tri đa , tắc thú loạn hồ trạch hĩ ; tri trá tiệm độc ,hiệt hoạt kiên bạch ,giải cấu đồng dị chi biến đa  ,tắc tục hoặc hồ biện hĩ .Cố thiên hạ mỗi mỗi đại loạn ,tội tại vu hảo tri .Cố thiên hạ giai tri cầu kỳ sở bất tri ,nhi mạc tri cầu kỳ sở dĩ tri giả ; giai tri phi kỳ sở bất thiện ,nhi mạc tri phi kỳ sở dĩ thiện giả ,thị dĩ đại loạn .cố thượng bội nhật nguyệt chi minh ,hạ lạc sơn xuyên chi tinh ,trung đoạ tứ thời chi thi ,chuý nhuyễn chi trùng  ,tiêu kiều chi vật ,mạc bất thất kỳ tính .Thậm hĩ ,phù hảo trí chi loạn thiên hạ dã !tự tam đại dĩ hạ giả thị dĩ ,xá phù chủng chủng chi dân ,nhi duyệt phù dịch dịch chi nịnh ,thích phù điềm đạm vô vi ,nhi duyệt phù thôn thôn dĩ loạn thiên hạ hĩ  .   

 

                 Dịch :

              Ông còn không biết thời đại chí đức sao ? các thời đại từ họ vua Dung Thành đến Đại Đình .Bá Hoàng ,Trung Ương .Lật lục .Ly Súc  ,Hiên Viên ,Hách Tư ,           Đôn Lư ,Chúc Dung ,Phục Hy .Thần Nông …  dân chúng dựa vào cách thắt nút để nhớ ,xem rau cỏ là ngon , áo quần xô gai là y phục đẹp ,vui với phong tục đôn hậu ,   chỗ  ở tồi tàn ,các quốc gia ở sát trông thấy nhau ,nghe tiếng gà chó  của nhau mà mọi người cho tới già cũng không qua lại với nhau .Thời đại như thế có thể nói là thời đại thịnh trị thái bình chân chính .Nhưng đến nay đi đến cảnh dân chúng nghển  cổ ,dướn chân lên mà nói : “ nơi này nơi nọ xuất hiện thánh nhân  ”  rồi gùi lương ăn tìm tới ,bỏ cả cha mẹ già ở nhà ,vứt hết công việc ngoài đồng .Vết chân của họ in khắp các nước chư hầu ,vết xe của họ xéo lên nhau ngoài nghìn dặm biên cảnh ,đó là sai lầm của bọn thống trị đi tìm thánh nhân .Bọn thống trị một long truy tìm thánh trí mà không biết tôn quý đại đạo ,như thế thiên hạ nhất định đại loạn !

              Làm sao mà biết như vậy ? có nhiều kỷ xảo  để làm cơ quan cung , nỏ ,bẫy ,tên  mà  chim choc chỉ còn biết bay loạn  trên không .Có kỹ xảo làm lưới ,câu ,đắng  càng nhiều   thì cá chỉ biết bơi loạn dưới nước ;Nếu rào vây ,lưới bẫy mà lắm tinh vi thì thú hoang chỉ còn biết lẩn trốn trong đầm cỏ .Mẹo lừa xảo quyệt ,      ngôn từ ngụy biện  kiên bạch  ,luận bàn quyền biến đồng dị nhiều ,thì nhân dân thế tục chỉ còn biết ngụy biện  mê hoặc , Do đó thiên hạ mê muội đại loạn ,tội đó ở chỗ có sự đam mê  kỷ xảo .Do đó người trong thiên hạ chỉ còn biết tìm kiếm cái họ không biết ,ngược lại   không biết đi sâu vào cái họ đã biết ,họ đều không khó biết cái mà họ cho  là không tốt ,ngược lại không biết phủ nhận cái mà họ đã tán đồng ,nên thiên hạ đại loạn .Do đó ,đối với trên mà  nói ,      là  che dấu ánh sáng  ,đối với dưới mà nói ,là tước đoạt tinh hoa của núi sông ,ở giữa mà nói ,là hủy hoại sự thay đổi bốn mùa ,đến các giống  sâu bọ phù sinh mềm yếu như con bướm bay trong không trung  ,cũng không thể không mất tiên tính vôn có của nó .Truy cầu trí xảo làm loạn thiên hạ ,cuối cùng sẽ tới bước như thế đó !Tình hình từ thời tam đại Hạ Thương Chu đến nay họ đã      bỏ rơi biết bao nhiêu sinh linh thuần phác chân chất mà chỉ thích bọn tiểu nhân xu nịnh ,  giảo trá ,phế bỏ mất biết bao phong tục  điềm đạm tự nhiên mà chỉ thích thuyết gió triền miên để làm lọa thiên hạ .!

 

                      Bình :

 

              Đây là đoạn văn khá hay ,tuy rằng ta không thể biết là nguyên văn của Trang tử hay là của học trò      đời sau , viết để bài xích lớp nho sĩ du thuyết các nước  chư hầu thời xuân Thu ,Chiến Quốc .Như trên  đã nói ,Lão tử rồi Trang tử ,chủ trương vứt bỏ tri xảo mà họ cho là lừa dối đẻ trở về với xã hội thuần phác . 

                Thật sự ,cho đến nay , không ít người vẫn  tin rằng khoa học ky thuật đã làm cho loài         người tha hóa đi ..Đời sống dân chúng thời tam đại dễ thở , tư do , cân bằng …tốt hơn đời Xuân Thu ,Tần ,Hán …Sinh mạng của họ  được coi trọng hơn thời cách mạng văn hóa sau này ,từ bạn bè cùng nhau sống chêt ,trở nwn kẻ thù …chết tuy không bị phanh thây ,nhưng cũng có khác gì  !

                     Loài người nếu như xưa chỉ có bẫy đá mà thôi, săn bắt thú và bị thú ăn thịt …thì có lẽ họ chỉ có tư duy giới hạn ,phát triển đến mức cân bằng với tự nhiên  .Sẽ không có nền văn minh này văn minh nọ ,tàn sát lẫn nhau và hiện nay đang đi vào ngõ cụt .Nếu chiến tranh nguyên tử xẩy ra dù còn  có một bộ phận tìm được cuộc sống trên mặt trang ,sao hỏa … rồi lại vẫn tiếp tục chém. giết lẫn nhau ,như bất cứ loài thú nào .Do đạo đức ,mọi lời nói mà họ rao giảng đều  chỉ là giả trá .

                    Tư tưởng của Nam Hoa chân nhân  tuy cực đoan nhưng không phải là những lời huyền hoặc hoàn toàn so với các loại kinh truyện khác   .

 

 

 

                                

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s