Docago.wordpress.com số 48

                     CHUYÊN MỤC VĂN HÓA ĐÔNG TÂY
Đỗ Anh Thơ: Trí tuệ Trang tử(2)

                                    Chương VII  

                       Nước mùa thu  

秋 

( Thu thủy )

Câu 7-1.-

Không lấy việc người làm mà hủy diệt thiên nhiên .
无以人灭天

( Vô dĩ nhân diệt thiên )

Nguyên văn :
河伯曰:“何谓天?何谓人?(1)”
北海若曰:“牛马四足,是谓天;落马首,穿牛鼻,是谓人。故曰:无以人灭天(2),无 以 故灭 命(3) ,无以得 殉名。  谨 守  而勿 失,是

谓 反  其真。”

 

Chú giải :

(1)Thiên :ở đây là thiên nhiên ,tự nhiên .Nhân : nhân vi

(2)Diệt thiên : hủy diệt thiên nhiên .

(3) Diệt mệnh :  hủy diệt bản tính tự nhiên

 

Phiên âm :

 

                   Hà Bá viết : “ Hà vị thiên ? hà vị nhân ?”

                 Bắc hải nhược viết : “ Ngưu mã tứ túc ,thị vị thiên ,lạc mã thủ ,xuyên ngưu tỉ ,thị vị nhân .Cố viết : vô dĩ nhân diệt thiên ,vô dĩ cố diệt mệnh ,vô dĩ đắc tuẫn danh . Cẩn thủ nhi vật thất ,thị vị phản kỳ chân  .

 

Dịch :

 

Thần sông nói : “Thế nào là tự  nhiên ,thế nào là việc con người làm ?”

Thần biển trả lời : “     Bò ngựa sinh ra có bốn chân ,đó là tự nhiên .Dùng mõ ,lục lạc cột vào cổ ,dùng dây xỏ mũi chúng ,đó là  con người làm .Do đó có thể nói : không nên lấy việc người làm            mà hủy diệt thiên nhiên ,không nên dùng hành đông con người để hủy diệt bản tính tự nhiên ,       không nên vì cái hư danh mà tổn công sức .Hãy thận trọng giữ lấy bản tính tự nhiên ,đừng để mất ,đó gọi là trở về với bản chân của mình   .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7-2a-      Con quỳ muốn như con huyền ,huyền ước như rắn ,rắn muốn như gió ,         gió ước như mắt ,mắt muốn như  con tim .

 

夔怜蚿,蚿怜蛇,蛇怜风,风怜目,目怜心

( Quỳ liên huyền ,huyền lien xà ,xà liên phong ,phong liên mục ,mục thương tâm  )

 

Nguyên văn 夔(1)怜(2)蚿,蚿(3)怜蛇,蛇怜风,风怜目,目怜

心。夔谓蚿曰:“吾以一足趻踔而行, 予无如 矣!今子之使万足,独奈何?”蚿曰:“不然。予不见乎唾者乎?喷则大者如珠,小者如雾,杂而下者不可胜数也。今予动吾天机,而不知其所以然。”

Chú giải :

 

( 1) .- Quỳ : Theo từ điển Thiều Chửu nó là một giống quái sống ở gỗ đá ,như con rồng, có một chân .

 

(2) Liên : thương ,         nhưng nhiều người dịch là hâm mộ ,nghĩa thèm muốn ,suy bì .

( 3) Huyền :  loại sâu nhiều đốt mình tròn nhiều chân có mùi thơm ,tục gọi là hương du trùng .

 

Phiên âm :

Quỳ liên huyền ,huyền liên xà ,xà liên phong ,phong liên mục ,mục liên tâm .Quỳ vị huyền viết : “Ngô dĩ nhất túc kim trác nhi hành ,   dư vô như hĩ !Kim tử chi sử vạn túc ,độc nãi hà ? ”Huyền viết : “Bất nhiên .Dư bất kiến hồ thùy giả hồ ? phần tắc đại giả như chu     ,tiểu giả như vụ .Tạp nhi hạ giả bất khả thắng số dã .Kim dư động ngô thiên cơ ,nhi bất tri kỳ sở dĩ nhiên  .

 

            Dịch :

Con quỳ một chân  muốn được như con huyền nhiều chân .Con huyền ước ao được  như con rắn không có chân ,Rắn không chân  muốn như ngọn gió không hình ,gió ước ao được  như con mắt  thấy rõ ngoại vật ,con mắt  muốn như con tim  trong nội tại . Con quỳ nói với con huyền : “Tôi dựa vào một chân mà nhảy  ,không có ai đi lai giản tiện hơn tôi  ”.Nay anh dùng tới vạn cái chân    là tại làm sao ? “ Huyền nói :Không đúng ,anh không thấy nước bọt sao ? phun ra lớn thì như hạt châu ,nhỏ thì như  sương mù ,cuối cùng là tại sao ? Cái phức tạp    ( trời phun xuống đó ) không thể đếm xuể .Nay tôi cử theo chức năng tự nhiên mà đi ,      tôi chẳng cần biết mình tại sao lại như thế .”

7-2b

蚿谓蛇曰:“吾以众足行而不及子之无足,何也?”蛇曰:“夫天机之所动,何可易邪?吾安用足哉!”

Phiên âm :

 

                  Huyền vị xà viết :  Ngô dĩ chúng túc nhi bất cập tử chi vô túc ,hà dã ? ”Xà viết :      “ Phù thiên cơ chi sở động ,hà khả dịch da ? Ngô an dụng túc tai !”

Dịch :

 

Con huyền nói với con rắn :tôi dùng nhiều chân để đi ngược lại không bằng anh không có chân ,là tại sao ?Rắn bảo : “ cứ theo tự nhiên mà làm ,sao có thể thay đổi được ? Tôi  dùng  tới chân làm gì  ?”

 

 

 

 

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s