Docago.wordpress.com số 54

 

                  CHUYÊN MỤC VĂN HÓA ĐÔNG TÂY

      Đỗ Anh Thơ: Trí tuệ Trang tử(2)

                            Chương VIII

Câu 8-3

          Tôi làm sao bỏ cái vui như vua mà quay về với cảnh lao khổ cõi đời người được .

 

          吾安能弃南面王乐 而复 为 人间之劳乎!

( Ngô an năng khí nam diện vương lạc nhi phục vi nhân gian chi lao hồ !)

 

【原文】
庄子之楚,见空髑髅 (1),髐(2)然有形,撽 以马 捶,因而问之,曰:“夫子贪生失理,而为此乎?将子有亡国之事,斧钺之诛,而 为此 乎?将 子有不善之行,愧遗父母妻子之丑,而为此乎?将子有冻馁之患,而为此乎?将子之春秋故及此乎?”于是语卒,援髑髅, 枕而卧。
夜 半,髑髅见梦 曰:“子之谈者似 辩士。视 子所言,皆生人之累也,死则无此矣。子欲闻死之说乎?”庄子曰:“然。”髑髅曰:“死,无君于上,无臣于 下;亦无四时之事,从然以 天地为春秋,虽南面王乐,不能过也。”庄子不信,曰:“吾使司命复生子形,为子骨肉肌肤,反子 父母妻子闾里知 识,子 欲之乎?”髑 髅

深 矉 蹙(3)曰:“吾安能弃南面王乐 而复 为 人间之劳乎!”

 

         Chú giải :

 

(1)         Độc lâu : đầu lâu .

               (2)   Hao : chữ này trong từ điển Thiều Chửu không có .Từ nguyên phiên thiết là hy giao-> hao ,nghĩa là xương trắng hếu .

                ( 3) Tần : trợn mắt .Túc : buồn .Nhưng còn có chữ tần túc 頻蹙 : nghĩa là buồn  buồn xịu

 

    

         Nguyên văn :

 

           Trang tử chi Sở ,kiến không độc lâu ,hao nhiên hữu hình ,ngạo dĩ mã chủy ,nhân nhi vấn chi ,viết : “ Phu tử tham sinh thất lý ,nhi vi thử hồ ? tương tử hữu vong quốc chi sự ,phủ việt chi chu ,nhi vi thử hồ ? tương tử hữu bất thiện chi hành ,  quý  di phụ mẫu thê tử chi sửu ,nhi vi thử hồ ? tương tử hữu đông nỗi chi hoạn nhi vi thử hồ ? tương tử chi xuân thu cố cập thử hồ ? ” Vu thị ngữ túy ,viện độc lâu , chẩm nhi ngọa.

            Dạ bán ,độc lâu kiến mộng viết : “ Tử chi đàm giả tự biện sĩ .Thị tử sở ngôn ,giai sinh nhân chi lụy dã ,tử tắc vô thử hĩ .Tử dục văn tử chi thuyết hồ ? ”Trang tử viết :

 “ nhiên ”. Độc lâu viết : “ Tử ,vô quân vu thượng ,vô thần vu hạ ; diệc vô tứ thời chi sự ,tòng nhiên dĩ thiên địa vi xuân thu ,tuy nam diện vương lạc ,bất năng quá dã .”Trang tử bất tín ,viết : “ ngô sử tư mệnh phục sinh tử hình ,vi tử cốt nhục cơ phu ,phản tử phụ mẫu thê tử lư lý tri thức ,tử dục chi hồ ? “ Độc lâu thâm tần  túc viết :” Ngô an năng khi nam diện vương lạc nhi phục vi nhân gian chi lao hồ !”

      

            Dịch :

 

                Trang tử trên đương đến nước Sở gặp một mảnh sọ dừa khô trắng hếu , bỗng nó hiện nguyên hình  thành         cái đầu lâu nguyên vẹn   .Trang tử lấy roi ngựa ,gõ cái đầu lâu và hỏi : “ ông tham cầu cuộc sống ,đánh mất chân lý nên mới đến như thế này sao ?      Hay là ông đánh mất nước ,bị chết dưới đao phủ ,nên như thế này ? hay là ông có hành vi không đúng , làm cho cha mẹ ,vợ con ô nhục ,nên xấu hổ mà chết   như thế này ? Hay là ông gặp phải tai nạn đói rét mà như thế này ? Hay là ông đã hưởng tận tuổi trời rồi chết như thế này ?”

                 Trang tử nói xong ,lấy cái đầu lâu làm gối  mà nằm ngủ .

                         Đến nửa đêm ,đầu lâu hiện lên báo mộng rằng   : “Trước hết ,lời thôt ra của ông  thật giống như của một kẻ thích  biện luận .Xem những câu nói đó ,toàn là điều tục lụy của người sống ,kẻ chết không có những lo lắng như thế .Ông có muốn nghe đạo lý người đã chết không ? ”

             Trang tử bảo : “ vâng !”

                     Cái đầu lâu nói : “ Người một khi đã chết ,trên không có vua cai quản ,dưới không có quan lại           áp bức ,cũng không có chuyện bốn mùa gian khổ ,chỉ sống thung dung nhàn hạ , dài lâu với trời đất .Đó là niềm  vui hơn cả làm vua chúa   .Trang tử không tin ,nói : “Nếu tôi xin thần linh cho ông sống lại  ,có    đầy đủ xương cốt da thịt ,trở về với cha mẹ ,vợ con ,chơi với bạn bè làng xóm như xưa thì ông có mong không ?” .Đầu lâu trừng mắt cau mày ,rồi buồn rầu nói :

       “  Tôi làm sao mà có thể bỏ cái vui như làm vua chúa này mà quay về với cảnh lao khổ cõi đời con người được .”

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                     

 

            

 

         Câu 8-4

                        

                      Ông quả  thực buồn vì không được nuôi dưỡng ,tôi quả thực vui vì được ăn chăng  ?

                          若果养乎?予果欢乎?”

                     ( Nhược quả dưỡng hồ ? Dư quả thực hoan hồ ?)

 

              Nguyên văn :

 

列子行,食于道从(1),见百岁髑髅,攓蓬而指之曰(2):“唯予与汝知而未尝死、未尝生也。若果养(3)乎?予果欢乎?”

 

 

              Chú giải : 

           

                       (1)Đạo : ở đây nghĩa là đường .  Thực vu đạo ong : ăn dọc đường .

                       (2) Kiển bồng : phát cỏ lau

                       ( 3) Dưỡng : ở đây có nghĩa là buồn không được nuôi dưỡng .

 

              Phiên âm :

 

          Liệt tử hành ,thực vu đạo tòng ,kiến bách tuế  độc lâu ,kiển bồng nhi chỉ chi viết : “Duy dư dữ nhữ tri nhi vị thưởng tử ,vị thưởng sinh dã .Nhược quả dưỡng hồ ? dư quả hoan hồ ? ”

 

              Dịch:

 

         Liệt tử ra ngoài đi chơi ,ngồi ăn bên vệ đường  ,thấy   một cái đầu lâu  người chết trên một trăm năm nằm trong cỏ ,ông vạch  lau ,chỉ cái đầu lâu mà nói : “ Chỉ có tôi và ông biết rằng ông chưa từng chết cũng chưa từng sống .Ông quả thật buồn vì không được nuôi dưỡng chăng ? tôi quả thật vui vì có ăn chăng ? ”

 

                     

 

              

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s