Docago.wordpress.com số 76 .Đỗ Anh Thơ : Sông Rhine: khúc hát lãng mạn của châu Âu

 

 

 

 

 

 

Thượng lưu sông Rhein và các phụ lưu của nó

Sông Rhine hay Sông Rhein (tiếng Anh: Rhine; tiếng Đức: Rhein; tiếng Hà Lan: Rijn; tiếng Pháp: Rhin; tiếng Ý: Reno; tiếng Romansh: Rain; tiếng Slovenia:Ren; tiếng Romania: Rin; tiếng Bồ Đào Nha: Reno; tiếng Latin: Rhenus) là một trong những con sông lớn và quan trọng nhất châu Âu, dài 1.320 km, có lưu lượng trung bình hơn 2.000 mét khối trên một giây. Tên Rhine bắt nguồn  từ tiếng Đức cổ Rhine, mà từ này lại xuất phát từ chữ Rin, gốc Ấn-Âu nguyên thủy reie- (“chảy, chạy”). Reno trong tiếng Ý có chung gốc này.

Sông Rhein bắt nguồn từ hai nguồn chính là Rhein Tiền( Voderrhein) ở núi St. Gothard cao 2044m và Rhein Hậu( Hinterrhein) ở đỉnh núi Rheinwahldhorn cao 3402m, tạo thành hồ Tomasee trên dãy núi Alps thuộc địa phận Thụy Sĩ, chảy vào hồ Bodensee rồi hướng lên phía Bắc tới biên giới ĐứcPháp, chảy qua Strasbourg (Pháp), chảy vào lãnh thổ Đức bắt đầu từ Karlsruhe qua BonnKölnDüsseldorf, v.v… và chảy sang Hà Lan. Trong lãnh thổ Hà Lan, Rheinchia thành 2 nhánh là sông Waal và sông Lek. Sông Rhein đổ vào biển Bắc gần Rotterdam. Các phụ lưu lớn của Rhein là sông Main (Đức), sông Mosel (Pháp, Luxembourg, Đức), sông Neckar (Đức), sông Lahn (Đức) và sông Ruhr (Đức).

 Nó được xem là con sông huyết mạch của châu Âu.  Diện tích lưu vực là 224.000 km2. Sông Rhein có lượng nước rất dồi dào.

Mùa xuân có nước băng tuyết tan ở núi Alps chảy vào thượng lưu. Mùa hè có nước băng tuyết tan chảy vào trung lưu. Còn ở hạ lưu có mưa nhiều nên nước sông quanh năm dâng đầy. Nước sông có lúc chảy mạnh va ào ạt vào vách núi dựng đứng, song cũng có lúc lại chảy êm ả, hiền hoà như mặt nước hồ, đẹp đến mê hồn.

Truyền thuyết kể rằng: Thần sông Rhein có hai người con gái. Cô chị tên là Loreley còn cô em tên là Onnermodder. Hai chị em đều rất xinh đẹp, dịu dàng và chung thủy. Nhưng rồi Loreley vì bị người yêu ruồng bỏ, nàng quá bi phẫn mà gieo mình xuống sông tự tử. Oan hồn cô biến thành một con yêu nữ. Nó ngự trị trong một tòa lâu đài trên một mỏm đá cao ngất, cao tới 132m ở một khúc ngoặt của con sông. Thường ngày với mái tóc vàng buông rủ và tiếng hát mê hồn, Loreley đã quyến rũ nhiều chàng trai bơi thuyền đến đó và nhấn chìm…những người « đàn ông phụ tình » để trả thù. Mỏm đá được dân Đức đặt tên là  mỏm đá Loreley đẹp tuyệt vời và đầy nguy hiểm trên sông Rhein.  

Đoạn thượng lưu sông ở Thụy sĩ, nó chảy qua các cao nguyên và núi, lòng sông tương đối chật hẹp, độ nghiêng lớn và dòng chảy xiết. Ở vùng cao nguyên này lại có nhiều ao hồ ăn thông với nhau, có tác dụng điều tiết lượng nước sông. Trong số những ao hồ đó có hồ Boton, nơi tiếp giáp của ba nước Đức, Thuỵ Sĩ và Áo, diện tích 541 km2, là nguồn nước thiên nhiên dự trữ quan trọng của thượng nguồn sông Rhein. Do nước hồ trong xanh, phẳng lặng, dọc theo bờ hồ lại có nhiều núi nhỏ, nên nơi đây trở thành khu du lịch ven sông. Khi dòng sông chảy qua hồ Boton được vài km thì nước bắt đầu chảy mạnh, tạo nên dòng thác Rhein chảy xiết có độ dốc khoảng 25 m, rộng 110 m, được xem là dòng thác lớn nhất châu Âu. Thác nước hùng vĩ  với dòng chảy ào ạt đổ xuống thung lũng hẹp, bọt nước bắn tung toé tạo nên một phong cảnh hùng vĩ.

Dòng chảy từ Basaerl Thuỵ Sĩ đến Bonn của nước Đức là khu vực trung lưu. Tại đây, dòng sông lúc thì chảy ngang qua đồng bằng, lúc chảy vượt qua thung lũng. Lòng sông rộng hẹp không đều, lượng nước có được là do tuyết tan vào mùa xuân và nước mưa vào mùa thu, đông. Đồng bằng hai bên bờ là những khu nông nghiệp màu mỡ, đất đai phì nhiêu, thuận lợi cho việc trồng lúa mạch, cải và hoa. Trên dốc núi còn có thể trồng các loại nho và trái cây quý hiếm.

Từ đoạn sông Bonn trở xuống là hạ lưu. Độ dốc của dòng sông ở đây nhỏ dần. Từ thượng và trung lưu, đất cát rất dễ dàng tích tụ nhưng ở trên cửa sông thì dòng sông chia nhiều nhánh nhỏ. Giữa những nhánh sông này hình thành “tam giác châu” nổi tiếng. Đây cũng là phần đất trũng quan trọng của Hà Lan. Khu vực hạ lưu chịu tác động của khí hậu ẩm Thái Bình Dương nên vào mùa thu và mùa đông mưa rất nhiều, lại thêm lượng nướcsông từ trung, thượng lưu chảy về. Vì vậy, mực nước ở đây ổn định và lượng nước dồi dào.

Những căn nhà dọc bờ sông

Nhờ vào việc chỉnh đốn và mở rộng với quy mô lớn của       những nước dọc theo hai bên bờ sông Rhein từ Basaerl Thuỵ Sĩ đến cửa sông, thuyền bè có thể lưu thông trên 880 km. Sông Rhein còn là một trong những dòng sông lớn, có thể vận chuyển hàng hoá đi nhiều nước, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển công nghiệp và kinh tế hai bên bờ sông của các nước Thuỵ Sĩ, Đức, Pháp, Hà Lan và Bỉ… Vì vậy, sông Rhein được gọi là “dòng sôngvàng của châu Âu”. Sông Rhein còn chảy qua nhiều nhánh sông nhân tạo và có thể kết hợp với một số dòng chảy quan trọng của châu Âu như sôngWesi, sông Sana, sông Yabaer… Những con sông này hướng Bắc có thể thông với biển Bắc và biển Ponuo, từ đó hình thành một mạng lưới vận chuyển đường sông xuyên suốt, thúc đẩy sự phát triển kinh tế của cả lưu vực sông của khu vực châu Âu.

 

Nhà thờ Cologne bên sông Rhein

 

Dọc theo hai bên bờ sông Rhein là những ngọn núi, thung lũng, thành trì cổ xưa, những làng quê an bình, có lịch sử lâu đời tràn đầy tính chất thơ mộng của thế giới tự nhiên và con người. Hiện nay, bến cảng đông đúc sầm uất với những tuyến vận tải tấp nập, thể hiện một nền kinh tế bền vững có sắc thái hiện đại hoá của nền kinh tế cộng đồng hòa nhập đang phát triển mạnh mẽ.

Thành phố cảng hiện đại như những viên ngọc sáng nằm trên dòng sông xanh biếc, làm sông Rhein trong xanh càng thêm hùng vĩ. Basaerl của Thuỵ Sĩ là khởi điểm của dòng sông Rhein, dòng sông lớn nhất đổ ra biển của Thuỵ Sĩ, nó được ca tụng là “Cửa vàng” của quốc gia này. Cảng sông đã biến Basaerl thành thành phố cảng lớn thứ hai và là trung tâm công nghiệp hoá học của Thuỵ Sĩ.

Vào ngày 24/4/1792, bài “Chiến ca sông Rhein” đã được sáng tác tại đây và trở thành hành khúc của đoàn quân Marseille khi tiến vào Paris. Trên dòng sông Rhein, người ta có thể ngồi trên du thuyền mà ngắm toàn cảnh thành phố.

Khi chảy qua nước Đức, sông Rhein đã tạo ra ở đây hai bến cảng Mahamul và Letwexu nằm hai bên bờ được nối với nhau bằng một cây cầu lớn, tạo thành một bến cảng liên hợp lớn nhất châu Âu. Kelonl là thành phố có khu công nghiệp nặng và giao thông then chốt của Đức. Trong thành phố có một nhà thờ cao

 161 m, là một trong những nhà thờ cao nhất thế giới. Khu công nghiệp nổi tiếng Luerl của Đức phát triển cũng nhờ sông Rhein. Có hơn 10 hải cảng được xây dựng dọc hai bên bờ sông, giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế, trong đó hải cảng của thành phố công nghiệp luyện thép Tuysibal có quy mô đứng đầu thế giới.

Nằm tại cửa sông Rhein là cảng Rotterdam, bến cảng lớn nhất thế giới của Hà Lan. Lưu vực sông Rhein là nơi tập trung nhiều thành phố và khu công nghiệp then chốt xuyên qua những địa điểm quan trọng của biển Bắc, nơi cách biển Bắc khoảng 30 km có khoảng hơn 400 tuyến đường biển, là cửa ngõ của châu Âu đi khắp các nơi trên thế giới. Vào những năm đầu thế kỷ 13, Rotterdam chỉ là một làng chài ngập nước. Đến năm 1299 thì người ta mới bắt đầu xây dựng thành phố ở đây. Sau khi mở rộng ngoại thương khu vực này càng trở nên quan trọng. Đến năm 1872, thành phố cảng bắt đầu hình thành và trở thành thành phố cảng lớn nhất Hà Lan từ đầu thế kỷ 20.
Trong đại chiến thế giới 2, thành phố này bị tàn phá nghiêm trọng. Sau chiến tranh, với sự thành lập tổ chức kinh tế châu Âu và các nước áp dụng chính sách miễn thuế hải quan, Rotterdam có điều kiện phát triển mạnh. Những quốc gia dọc theo con sông Rhein đua nhau lợi dụng hải cảng Rotterdam để xuất khẩu hàng hoá. Hải cảng này áp dụng chính sách tự do để gia tăng lượng nguyên liệu nhập khẩu và phát triển hàng loạt ngành nghề quan trọng như khai thác, chế biến dầu khí, cơ khí hoá hải cảng, đóng tàu, chế biến thực phẩm… Trong đó, mô hình công nghiệp luyện dầu là mô hình tương đối lớn. Nó là một trong ba mô hình công nghiệp luyện dầu lớn nhất thế giới. Đứng trên bến cảng, chúng ta có thể thấy những cần cẩu xếp thành hàng, tàu bè ra vào tấp nập.

Sông Rhein cũng đã sản sinh ra không biết bao nhiêu triết gia, đại thi hào như Clemons Bretano (1778-1842), Heinrich Heine(1797-1856)…

Ngày nay, các nước cùng chung một dòng sông này xem sông Rhein là con sông sinh mệnh. Họ tôn trọng quy ước chung giữ gìn môi trường sinh thái nên nguồn nước sông luôn luôn trong xanh, làm nơi du lịch núi non sông nước thu hút khách khắp toàn thế giới đến chiêm ngưỡng các nét đẹp kiến trúc, lời ca tiếng hát, văn hóa ẩm thực…giao thoa nhau nhưng vẫn không mất đi nét truyền thống xưa.

Một khúc của dòng sông Rhein

   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

One thought on “Docago.wordpress.com số 76 .Đỗ Anh Thơ : Sông Rhine: khúc hát lãng mạn của châu Âu

  1. Xin bổ sung về con sông này : Năm 1970, nhân dự ĐH XIX ĐCS Pháp
    tôi có đi doc con sông này, thăm hàng loạt Nhà Máy Thủy Điện đặc
    biệt với đầu nước thấp, chỉ 10-12 m, turbine đặt ngay trong dòng
    nước, mà công suất cũng khoảng trên dưới 100 MW, tôi không nhớ,
    hình như 7 nhà máy, từ nhà máy đầu tiên sát biên giới 3 nước Đức-
    Thụy sĩ-Pháp đến nhà máy cuối cùng, lúc đó đang xây dựng ở Strasbourg.
    Ở đây tôi gặp một kĩ sư Pháp, khoe đã ăn “lòng lợn chấm mắm tôm”,
    nhưng chưa hề đặt chân đến VN, mà ở Cămpuchia do một đầu bếp VN
    “khao” và khen “rất ngon, dân Pháp bỏ lòng lợn, rất phí của!”
    Nguyễn Chân

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s