Archive | Tháng Năm 2012

CHUYÊN MỤC VĂN HÓA ĐÔNG TÂY: Docago.wordpress.com số 99: Đỗ Anh Thơ: Trí tuệ Lão tử Câu 35: Biết bổ túc hay chế ngự bản thân mình. Câu 36: Cuộc sống hư tịnh

35. Biết bổ túc hay chế ngự bản thân mình
 高 者 抑 下﹐下 者 舉 之。 有 餘 者損 之﹐ 不 足 者 補 之

PHIÊN ÂM:
Cao giả ức hạ, hạ giả cử chi, hữu dư giả tổn chi, bất túc giả bổ chi.
CHÚ GIẢI:
– Ức (ỳi): nén xuống.
– Cử (jủ): rướn lên.
– Dư (ýu): thừa.
– Tổn (sủn): đẽo bớt, giảm bớt
– Túc (zú): đủ.
– Bổ (bủ): thêm, bù vào.
DỊCH:
Cao thì cúi xuống, thấp thì ngước lên. Nếu dư thừa thì giảm bớt, không đủ thì bù vào.
BÌNH
Đây là cách diễn đạt khác về lý thuyết cân bằng của Lão tử. Cao thấp là vóc dáng của con người, cây cỏ và thú vật. Nó mang tính di truyền do yếu tố của nòi giống và điều kiện hoàn cảnh sống. Nhưng về lâu dài mà nói, bằng biện pháp lai giống (crosié industriel), nuôi dưỡng … chúng ta cũng có thể cải thiện được. Từ xưa, người Nhật đều mang tiếng là lùn. Nhưng nửa thế kỷ nay chiều cao dân Nhật đã được nâng cao. Người Việt Nam ta cũng vậy, chiều cao trung bình của nam nữ thanh niên hiện nay đang được cải thiện. Xã hội hiện đại, lao động đã trở thành hàng hóa. Nhiều công việc như lái máy bay phản lực, máy xúc, vận động viên bóng đá, bóng chuyền… rất cần có chiều cao. Chiều cao và gương mặt dễ coi trở thành tiêu chuẩn số một và có giá của các tiếp viên hàng không du lịch, người mẫu v.v…Điều đó ta không thể phủ nhận.
Mạc Đĩnh Chi ứng đáp giỏi nhất trong kỳ thi đình nhưng do bộ mặt xấu xí, vua không muốn lấy đỗ trạng nguyên. Nhưng sau nhờ bài Ngọc tỉnh liên phú mà vua gượng cho đỗ đầu. Đi sứ gặp bao khó khăn về đối đáp, cuối cùng vua Trung Hoa cũng phải phong thêm học hàm cao quý này. Ông trở thành lưỡng quốc trạng nguyên trong lịch sử Việt Nam.
Nhưng nay trong thời đại ưa chuộng hình thức, một nguyên thủ quốc gia, một bộ trưởng ngoại giao mà thấp lùn, xấu dáng, dù tài giỏi đến mấy, khi đứng trước ống kính cũng tự nhiên kém đi vẻ bề thế.
Trong cuộc sống, tổn kỳ dư, bổ bất túc là một quy luật loại trừ và bổ sung cần thiết. Có loài này thì phải có giống kia để tạo thế cân bằng. Ta cần có mèo, rắn…để kìm hãm sự phát triển của loài chuột.
Một số nước nhất là ở châu Á đang đứng trước nguy cơ dân số phát triển quá nhanh. Nhưng chắc chắn rằng sẽ có quy luật tự nhiên (điều kiện sống, sinh lý và tâm lý) kìm hãm lại chứ không phải là chính sách can thiệp chủ quan, chỉ cho đẻ một con của Nhà nước. Sẽ đến lúc ta mong có đứa con thứ hai mà không được như ở Pháp, Nga … hiện nay. Dân số giảm, người già tăng lên. Anh hiện nay đang chuẩn bị đưa ra dự luật tuổi về hưu là 68. Vì ở các nước phát triển, tỷ lệ người già rất cao. Về hưu sớm sẽ không góp đủ tiền bảo hiểm để nghỉ nữa. Cũng có thể gọi đó là quy luậtđẩy- kéo (Push – pull) tự nhiên vậy. Nghe nói, nước ta đang định đưa ra dự luật hạ thấp mức đóng thuế thu nhập cao xuống ba triệu đồng và nghĩa vụ đóng thuế 5% từ 1 triệu đồng trở lên. Thật đầy mâu thuẫn. Bởi vì ở nước ta đang có một nghịch lý là đa số thanh niên có học thì thất nghiệp, làm công tháng chỉ trên một triệu đồng. Nếu có đứa con gửi nhà trẻ xem như không đủ. Trong khi đó một bộ phận không nhỏ phi sản xuất, thì về hưu hưởng tới mức gần ba triệu đồng. Nếu kéo dài tuổi về hưu như các nước thì thêm bất công, vì số này không thể đào tạo lại được. Bài toán chưa có lời giải là ở đó.
36.- Cuộc sống hư tịnh
 致 虛 極﹐  守 淨 篤

PHIÊN ÂM:
Trí hư cực, thủ tịnh đốc.
CHÚ GIẢI:
– Trí (zhì): hết, suy đến cùng tận.
– Hư: (xu): hư, trống rỗng (empty), trừu tượng (abstraction).
– Cực (jí): tận cùng.
– Thủ (shoủ): giữ.
– Tịnh (jìng): lặng.
– Đốc (dủ): trung thực, toàn tâm toàn ý, chăm sóc (như chữ đốc học).
DỊCH:
Đạt tới chỗ tận cùng của Hư là giữ được mình trong cái Tịnh.

BÌNH
Hư ở đây không có nghĩa hoàn toàn là bầu hư không mà là trạng thái sạch không, không còn tạp niệm, không vương vấn với tục lụy. Có  mới có Tịnh tức là Đạo.
Trang tử mở rộng khái niệm Hư – Tịnh này của Lão tử. Ông gọi là “Vong Vong ”. “ Nhân bất vong kỳ sở vong, nhi vong kỳ sở bất vong ” (tức là người ta không quên cái gì quên mà quên cái gì không quên).
Đây cũng lại là một triết lý của sự sống. Nếu như loài người không bao giờ quên được những hoài niệm, thì cũng không bao giờ nhớ được những ý tưởng mới nảy sinh. Ngày ngày nhắc lại những cái mà xã hội đã quên, đã xem là dĩ vãng, đã xóa đi khỏi cuộn phim ký ức là công việc vô ích. Điều này lý giải tại sao những bài thuyết giảng tràng giang đại hải của các nhà sư hoặc các tu sĩ Cơ đốc giáo không còn hấp dẫn với thanh niên trí thức nữa mà chỉ còn có thể mê hoặc lớp người già ít học bằng cảnh thiên đàng địa ngục mà thôi. Tuy nhiên, con người khác với con vật, cần có cuộc sống tâm linh, cần có những giây phút hư tịnh. Nay họ thường tìm đến kinh Dịch, đạo Lão, đạo Tin lành… hơn Cơ đốc giáo là vì lẽ họ muốn gần với thiên nhiên, mơ tưởng đến những phép mầu mới, muốn cứu rỗi… mà không bị câu thúc nặng nề bởi nhiều kinh kệ giáo lý bảo thủ.
Advertisements

Lương Thế Phiệt: NHỚ CHÁU


Cháu về nhà bố chiều nay
Mà ông ngỡ mấy chục ngày đã qua.
Nhìn đồ chơi vứt đầy nhà
Mà ông vẫn thấy như là hoang vu.
Gấu con thôi chẳng gật gù
Búp bê im thít thu lu một mình.
Ra vào bà cứ lặng thinh
Hình như nước mắt vô tình rớm mi.
Buổi chiều lặng lẽ qua đi
Bữa cơm ông chẳng biết gì là ngon.
Nhớ sao nhớ đến bồn chồn
Cả đêm ông ngủ sáng còn nằm mơ.
Lương Th

Đỗ Anh Thơ: Chữ nghĩa và lá thư gửi lúc nửa đêm

       Bác Chân và hai  bạn họ Trần mến

Mấy ngày trời mưa rồi  trở nên dịu mát khiến Docago từ trạng thái buồn nhớ cháu da diết đến mộng mị.. Đêm nay, Docago nằm mơ đang trao đổi chuyện với một trong ba bạn (hay với cả ba) câu triết lý:

 ” Đời người ta chỉ gặp có một vài ba chữ. Vài ba chữ đó như cắn ( hay gắn) vào đầu óc ta suốt đời.”

Cuộc trao đổi đang xoay quanh chuyện truy  tìm xem câu nói đó là của ai thì đột nhiên tỉnh giấc. Đồng hồ chỉ 12 giờ đêm. Ngồi dậy, gửi ngay ý này cho các bạn .

Đáng chú ý là khi tỉnh dậy Docago đã không nhớ chính xác từ cắn hay là gắn nữa.

Thường ngày ở trong Nam, Docago dậy lúc 5h30 sáng để  tiễn cháu Quỳnh Mai  ra xe trường Việt Úc đưa cháu  từ Q9 về Q1 học. Sau đó Docago cùng các cụ đi bộ khoảng một tiếng đồng hồ quanh khu Nam Long. Sáng mai (28/5) cháu Quỳnh Mai lại đi rèn luyện quân sự mãi tận Đồng Nai một tuần ( cháu đòi đi ngay tuần đầu nghỉ hè) cũng như năm ngoái và cả hai lần đều đúng vào dịp Docago ra Bắc./.

Docago

( Viết lúc nửa đêm 27-28/5/2012).

Đỗ Anh Thơ: Ốc sên và mưa( Lại gửi Quỳnh Mai cho đỡ nhớ cháu)

Mưa tuôn tầm tã ngoài thềm ,

Mấy ông phỗng đá vẫn điềm nhiên say.

Ốc sên bám trụ bao ngày

Vui mừng tỉnh dậy bò ngay vào phòng. .

Hỏi rằng: “sên uống rượu không?”

Lặng yên chẳng đáp đưa đong cái vòi..

“Sên ơi! cứ thoải mái chơi,

Còn ta đang bận trách trời nắng mưa.

Để cho NƯỚC thiếu NON thừa

Nơi chảy thành thác, nơi chưa giọt nào!”

Đỗ Anh Thơ

12 h đêm 25/5/2012

Nguyễn Chân ( thơ 4 ngữ): MÀU THỜI GIAN

Bình minh đỏ tía nhanh chân bước,

Tím ngắt hoàng hôn mới giật mình.

Rực rỡ hồng, lam, mây khói cả.

Kê vàng mộng tẩy trắng đầu xanh !


時 間 色

平 明 丹 日 趨 從 奮

                                                晚 紫 斜 陽 忽 覺 丟

總 是 雲 煙 紅 綠 彩

黃 糧 夢 洗 白 青 頭


THỜI GIAN SẮC

Bình minh đan nhật xu tòng phấn.

Vãn tử tà dương hốt giác đâu.

Tổng thị vân yên hồng, lục, thái.

Hoàng lương mộng tẩy bạch thanh đầu !

 

 

LES COULEURS DES TEMPS

À l’aurore pourpre, vite en avant on se donne.

Au crépuscule violet on tressaillit.

Rien que nuage ou fumée malgré qu’il  resplendit.

Les rêves d’or (*) blanchissent les cheveux

du jeune homme!

     ————————-
(*)À la place du “millet jaune”-Légende

NGUYỄN CHÂN  23.09.2004


ЦЕТА ВРЕМЁН

Заалела заря, увлекаются вперёд

Вздрогнули под лиловым небом на закате

Красное, розовое, жёлтое,…все эти цета

Нечто иное как дымы и облака

Золотые мечты отбеливают

Голову молодого человека.


NGUYỄN CHÂN 21.04.2012 (Вольный перевод)

Dỗ Anh Thơ: Nhắn nhủ cây lộc vừng.

Lộc vừng hay chính gôc Mưng đây?

Trước ao làng  nghiêng ngả tỉnh say.

Đổi  tên, mi chạy ra thành phố

Ban lộc cho ai , cái thứ Mày?

Đỗ Anh Thơ

25/4/2012

( Kỷ niệm ngày mưa tiết tiểu mãn , một cây lộc vừng trong sân hẹp của Docago đang ra hoa)

(*) Dân Nghi lộc gọi Lộc vừng là cây Mưng , thường mọc hoang bên bờ ao chùa làng . Xưa có câu ca dao :

Cá lẹp mà kẹp lộc mưng

Lão ăn to miếng mụ trừng mắt ra!.

Xưa tình yêu chung thủy của đôi vợ chồng già nhiều khi cũng phải thử thách bởi cái bùi và chát của cá lep kẹp lộc mưng. Huống hồ nay, ra phố nó trở thành cây cảnh có dây hoa đỏ như dây mũ Hán Cao tổ rất đẹp, có giá trị tới hàng trăm triệu đồng

Đỗ Anh Thơ : Con gián

                            Nửa đêm không ngủ dậy làm thơ,

                           Không gian im ắng, lặng như tờ.

                           Đồng hồ con ngựa kêu tích tắc,

                           Chàng Trương chạy trốn vội quãng quờ(*).

Gián ơi! mi , ta cùng cảnh ngộ,

                           Sao không thơ thẩn vẩn với vơ?   

                                                            Đỗ Anh Thơ 

                            

  2h sáng 24/5/2012

                                            Tại 347/11 Nguyễn Khang HN

                                  (*) Con gián chữ Hán là trương hoặc chương lang. (蟑螂) , loài đi kiếm ăn đêm, sợ ánh sáng.Ở đây tác giả dùng thể ẩn dụ ví nó như chàng Trương (  chữ đồng âm Trương Lang 張 郎 ) trong truyện “vợ chàng Trương ở đất Nam Xang”   .                      


  .