ĐỖ ANH THƠ – Bai dang lai nhan ngay 30/4: Con niềng niễng khóc cha khóc mẹ… rồi bay đi .Chú bọ rầy ở lại, quay tít cùng quả cà!

ĐỖ ANH THƠ – NHỮNG MẨU CHUYỆN KỂ BÊN GIẾNG NƯỚC 

1. Con niềng niễng khóc cha khóc mẹ… rồi bay đi

Không hiểu tại sao nhà tôi lại có tới ba cái giếng. Cái giếng cỗ (cũ) ở góc vườn là giếng đất. Khi tôi lớn lên, nó chỉ còn là một vũng nước thối, mùa mưa tụ tập cơ man nào là nòng nọc, cóc con, chão chàng và ễnh ương. Chúng kêu vang suốt đêm. Giữa sân sau, có một cái giếng tròn khá sâu, nhưng nước không ăn được. Nơi đây, từ tuổi lên hai đến năm, sáu… mỗi khi tôi không chịu ăn, ngậm cơm lại trong miệng là anh Thẩn thường vác xốc tôi lên, ghé tới sát thành giếng và dọa thả xuống. Tôi khóc lạy, nuốt ực miếng cơm trong miệng. Tới miếng cơm thứ hai, cảnh đó lại lặp lại. Vì vậy, tôi có ác cảm với cái giếng này. Hình như khi tôi lên bảy, thì nó bị lấp mất, chỉ còn lại cái giếng thùng ở vườn ngoài. Giếng này cha tôi xây vuông, mỗi cạnh bằng chiều dài của một tấm bê tông đúc bằng gạch vụn. Nó sâu chỉ khoảng 2m, nhưng mạch nước lại rất trong và rất mát. Mùa hè mỗi ngày nó hiến dâng cho gia đình tôi, bà con lối xóm tôi khoảng vài chục gánh nước. Gặp đại hạn, anh tôi cùng bạn bè thường phải nhảy xuống, vét hết cát bồi, cho mạch nước sủi lên. Mỗi lần như thế, anh tôi lại đốt rơm thành than, thêm vào một vốc muối to cho nổ tách tách rồi đổ xuống nước để giết mạch. Hôm sau, nước của nó trong vắt trở lại. Quanh giếng có mấy cây cau và phi lao. Chiều tối, khi gió Lào thổi mạnh, chúng tôi thường tụ tập quanh giếng để chờ bắt niềng niễng và bọ rầy.

Niềng niễng là loại bọ cánh cứng, sống dưới nước, nhưng lại có thể bay được như cà cuống. Nó khá hiếm. Mỗi lần bắt được, chúng tôi thường thả nó vào trong nón, lắc tròn… rồi ca một bài ca kể lể công ơn cha mẹ, cho nó nghe. Hình như nó cảm động, nó buồn, nó nhớ, nó thương… Chúng tôi thấy nó bò lên miệng nón, kêu… rên… khóc… một hồi lâu. Đôi chân nhỏ xíu của nó vuốt vuốt đầu, như muốn lau khô những giọt nước mắt… Mấy phút sau, nó cất cánh bay đi. Bóng của nó qua trước mặt chúng tôi như một chấm đen, một dấu hỏi, để lại trong lòng chúng tôi một nỗi buồn bâng quơ, chốc lát.

Những năm cuối 50, trong cải cách, đất vườn nhà tôi bị tịch thu. Bạn thiếu thời của tôi tố mẹ tôi. Đứa con nuôi mà mẹ đã cứu khỏi chết đói năm 45, nghe lời người ngoài xúi giục, còn tát cả bà. Sau sửa sai, vườn nhà được trả lại. Nhưng tôi ở nước ngoài về, tôi chỉ ngủ lại ở đó đúng hai hôm rồi đón mẹ ra Nam Định. Tôi có ra giếng tắm một lần cuối cùng. Mẹ tôi cho anh tôi dỡ nhà về quê nội và giao đất vườn ở quê ngoại lại cho ông cậu, em ruột của bà.

Đến nay, thành phố Vinh đã ra đến đây. Tấc đất tấc vàng. Đất vườn nhà tôi đã bị con của cậu chia lô ra bán. Không rõ cái giếng nước này có còn nữa không, hay đã bị lấp đi để làm nhà, làm chợ?

Con niềng niễng trong ký ức tôi có còn về đó nữa không? Nó có còn  nghe lũ trẻ ca mà bò lên vành nón, khóc cha… nhớ mẹ… rồi bay đi tới một chân trời vô định nữa hay không?

2. Chú bọ rầy ở lại, quay tít cùng quả cà!

Vườn sát giếng nước rộng khoảng hai sào mẹ tôi trồng cà. Kỹ thuật thâm canh cà của bà cao nhất làng. Phân trâu bò cùng phân lợn đựơc ủ gần nửa năm, tơi như đất mùn, bà dùng để bón lót. Cà mọc lên như thổi. Năm ngày một lần, bà lại gánh nước thiếc[1] ra tưới. Chúng tôi chơi quanh giếng thường phải bịt mũi vì mùi khai. Bà chăm sóc, làm cỏ, tưới cho cà đến khi nó ra hoa, đậu quả thì thôi. Đã tới lúc thu hoạch quả. Khoảng bảy ngày, vườn cà cho bà một lứa được một gánh quả. Kẻ Vịnh[2] ra tranh nhau mua, vì cà của bà vừa nhỏ vừa trắng lại rất ít hạt. Cũng từ đó, rãnh giữa hai luống cà bà nuôi cỏ. Khi cà đã tàn thì cả vườn thành một bãi cỏ cao gần lút đầu chúng tôi. Nó được cắt về phơi cùng rơm làm thức ăn khô cho trâu bò.

Từ năm 46 trở về sau, công việc trồng cà bà giao cho con dâu, vợ anh thứ ba, con mẹ cả của tôi đã mất. Chị vốn là cháu cụ Quang lộc tự thiếu khanh ở Đông Phái Diễn Châu. Chị chỉ quen nghề dệt vải. Nay theo chồng về Nghi Lộc, chịu cảnh cơm độn khoai với cà, nhưng chị không phàn nàn bao giờ. Chị thường lụi hụi chăm sóc vườn cà một mình. Mẹ tôi bắt đầu tham gia hoạt động phụ nữ và mẹ chiến sĩ xã rồi huyện. Bà đi suốt ngày. Vì thế, đứa con gái mới sinh, vừa biết bò, chị đã phải cho nó ngồi trên ghế thấp giữa luống cà để chị làm lụng. Nó rất ngoan, chẳng khóc bao giờ.

Đúng vụ cà, trời thường nổi gió tây nam (gió Lào) nóng và khô. Quê tôi quen gọi là gió Nam, phân biệt với gió Nồm (gió đông nam) thổi từ biển vào. Chiều chiều, trên ngọn phi lao, bọ rầy về đậu trĩu cành. Chúng cùng nhau giao duyên. Chúng tôi chỉ cần rung mạnh cây là chúng rơi xuống như sung rụng. Từng đôi đang ôm nhau. Mấy đứa bạn tôi thường đem nướng ăn và khoe với nhau là bụng chúng đầy xôi, ngon lắm. Là đứa trẻ hay mè hè, tôi không đụng đến món này bao giờ. Chúng tôi thường chọn những con to, bẻ cụt đoạn chân có lông đi rồi cột từng con vào một sợi dây với một quả cà. Chỉ cần giật dây vài ba cái là nó vù vù bay quanh sợi dây cùng quả cà như một cái chong chóng. Chúng tôi thi nhau xem, chong chóng đứa nào quay khỏe hơn, lâu hơn và tiếng vù vù kêu to hơn.

Chơi chán, chúng tôi thường gỡ nó ra khỏi sợi dây và cho chúng bay đi. Chúng lại đi tìm bạn tình mới. Nhưng vì không còn đoạn chân có lông nên chúng không còn có thể bấu víu được lên trên lưng con cái hoặc cành phi lao để ăn nữa. Vì vậy, sáng ra, chúng tôi thấy nhiều con rơi xuống chết dưới gốc cây. Lũ kiến đang hò nhau tha đi.

Nay quê tôi bọ rầy cũng hiếm rồi. Tôi nghĩ, phải chăng vì chúng chỉ biết đắm đuối chuyện tình nên dễ bị chúng tôi bắt, đưa ra làm trò cùng quả cà “quay đi… quay lại… quay mãi… vòng quanh” đến gần tuyệt chủng. Sao chúng không biết khóc cha, thương mẹ… rồi gạt lệ mà bay đi bốn phương trời, tìm tự do, như con niềng niễng?

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s