Nguyễn Đức Thanh(Đỗ Anh Thơ) : Nhớ nắm xôi giỗ tổ quê hương

Con cháu họ Nguyễn Đức hiên đang tụ tâp về giỗ tổ ở một vùng xưa kia đạm đặc văn hoá tôn giáó : xã Nghi Trung Nghi lộc cách Vinh – Nghệ An 12 km về phía bắc. Nơi đây trước cách mạng tháng 8 từng nổi tiếng với Đền Hôi thi nay đã trở thành một cây xăng. Cũng may là

năm 1942 cụ cử nhân Quang lộc tự thiếu Khanh Nguyễn Đức Đôn cùng với người cháu ho trưởng tộc là Nguyễn Đức Tụ – khoá sinh hỏng tú tai đã chủ trương hợp tự nên nhà thờ họ mới tôn tai đến ngày nay tính ra gần 80 năm mà không bị CCRĐ xoá sổ. Cụ tổ họ Nguyễn  Đức tên là Nguyễn Đức Thược là nghĩa quân Tây Sơn khi phong trào này thất bại đã chạy về làng Phương Lịch ẩn cư sau lại chuyển về làng Hoàng Xá ( xã Kim Cẩm). Làng Hoàng Xá xưa gồm hai thôn Đông Đoài phía đông đường sắt vơi thôn  Hoàng xá phía Tây. Khi Pháp xây dựng đường quốc lộ và đường sắt mới bị chia cắt giữa mộ tổ với nhà thờ như hiện nay.

Docago nhơ nhà thờ hợp tự ( tính đến nay được12 đời) khơỉ công năm 1941 và xong vào khoảng cuối 1942 đâu năm 43. Trước đó nơi đây đã có một ngôi nhà thờ nhỏ của chi trưởng.   Thượng điện được cuôn bằng gạch trông hơi giống mái vòm nhà thờ Hồi giáo. Bái đường bằng gỗ được dỡ từ nhà thờ cụ  cử nhân Nguyễn Đức Tân (là bố đẻ Nguyễn Đưc Đàm, Nguyễn Đưc Đôn và là bố vợ tiến sĩ Nguyễn Huy Nhu…) từ bên làng đưa lên. Để làm nhà thờ, cụ Đôn cho đắp một lò gạch ở bên trại . Tại đất sét pha cát hay thợ thiếu kinh nghiệm hay tại gạch nung non lửa mà bị loại đi rất nhiều. Nhưng đến nay mái vòm cuốn không có sắt vẫn vững chãi cùng năm tháng. Lúc đó bái đương thấp nên đã phảỉ xây gach đôn cao cột lên thêm gần môt met và được trát xi măng có trộn tro lá chuối trông đen nhức. Bái đường này bị con cháu bán trong hoặc sau CCRĐ vì sợ mang tieng nhà thờ họ phong kiến địa chủ. Nhũng hoành phi câu đối không biết tản mác đâu hết, hiên nay chỉ còn lai bức hoành tróc sơn nham nhở là Khoan Đức Dụ ( nghĩa là rông tay áo mà khoan dung – ôm lấy  cái Đức) nhờ lúc đó có cháu nào đó tuy không biết chữ hán nhưng đã có sang kiến trở mặt sau ghi tên tổ tiên , đặt trong thượng điện như một cái am nhỏ mới còn.

Hồi làm nhà thơ Docago mới gần 10 tuổi được bố đèo về cúng giỗ tổ mấy lần . Trong đầu óc thơ ngây vẫn còn nhớ như in vị ngọt bùi của những nắm xôi lạc chấm nước mắm ăn cùng với thịt lợn luộc được bày lên những tấm cót trước sân nhà thờ cho trẻ con.

Nhà thờ quay về hướng tây .Ngoài cổng vào có một cây vông to mà Docago đã mô tả trong bài : Cây vông nhà thờ hay là cây Xư của Trang từ. Từ nhà thờ nhìn qua cánh đồng là nghĩa trang- nơi yên nghỉ của bố mẹ các chú mư các anh chi của Docago.

… Lúc này đây chắc đã thắp hương khấn tế xong , các cháu từ HN về cùng các cháu ở quê đang nâng những cốc bia chúc mừng nhau. Con cháu ở SG chiu thiệt thòi không về được và không biết có cháu nào biết nhắc đến những câu dặn dò của người xưa đã thành diễn ca từ  mấy tram năm nay :

Đức thuỷ tổ vốn làng Phượng Lịch

                       Tới làng hoàng mới thích đất cư.

                       Cùng bà Phạm thị duyên ưa

Và những đôi câu đối trươc thượng điện.

Đó là những câu đối của cụ Nguyễn Đức Tụ :

Kỳ lai viễn hĩ băng tiên trạch

                          Vĩnh viết kiên hồ di hậu nhân.

( nghĩa là: Từ xưa đây là quê cha đất tổ

                        Nói cho cháu con để lại mãi cho con cháu đời sau

                 mà 1992 Docago cùng Nguyễn Đức Uẩn về trùng tu lai nhà thờ đã làm them nhiều câu đối mới và tóm tắt hai câu trên thành 4 chữ đắp thành cuốn thư trước sân để con cháu dễ nhớ :

Bằng tiên, di hâu

( Đây là đất tổ, để mãi đời sau)

 

Viết tại SG nhân ngày giỗ tổ

5/4 AL( tức 21/5/2015)

Đỗ Anh Thơ

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s