Thư viện

Lê Xuân Khải : (Thơ chữ Hán) : Vịnh cây xương rồng

一生立草中

终不与草匹

纵酷书灼砂

仍放花示日

Nhất sinh lập thảo trung

Chung bất dữ thảo thất

Túng khốc thư chước sa

Nhưng phóng hoa thị nhật

Dịch:

Một đời sống cùng cỏ

Không khi nào đo so

Dẫu nóng thiêu bỏng cát

Trước mặt trời hoa phô

1/2019

Advertisements

Mai Văn Yên :THIÊN LÝ ĐƯỜNG XƯA (*)

Trèo lên Ba Dội ngắm Trời mây
Thiên Lý đường xưa phải chốn này ?
Thiệu Trị Dạ hoài – Bia để lại
Xuân Hương Gối mỏi – Tiếng còn đây
Quang Trung thần tốc – Lưu công lớn
Thánh Mẫu Hiển linh – Dệt nghĩa dầy
Ra Bắc vào Nam, Ai chẳng vậy!
Một lần Ba Dội thả hồn bay.
Mai Văn Yên
Chi Chú : (*) Đèo Ba Dội – Danh thắng , di tích lịch sử  ( Nay thuộc Bỉm Sơn Thanh Hóa )

Lê Huy Mậu : NGUYỄN TRỌNG TẠO- CON SÔNG QUÊ CHẢY MÃI TỚI VÔ CÙNG! 

Trong hình ảnh có thể có: 4 người, mọi người đang cười, mọi người đang đứng

Lê Huy Mậu : NGUYỄN TRỌNG TẠO- CON SÔNG QUÊ CHẢY MÃI TỚI VÔ CÙNG!
(BÀI VIẾT CHO BÁO br-vt CHỦ NHẬT)

Với tôi, Nguyễn Trọng Tạo là một người đặc biệt. Tôi thầm cảm ơn số phận đã run rủi cho tôi gặp anh. Nhờ đó, tôi với anh mới làm được một việc mà người nghệ sĩ nào cũng mơ ước, là gửi cả tấm lòng mình vào một tác phẩm, sao cho, khi hát lên, ai cũng tìm thấy hình bóng quê hương, tuổi thơ và người mẹ tảo tần của mình. Giản dị và chân thành đến cảm động, từ bài thơ rất dài của tôi, anh đã chọn một số câu, một số hình ảnh trong đó để viết nên một ca khúc có thể nói là để đời của anh – Khúc hát sông quê.

Tôi gặp Nguyễn Trọng Tạo lần đầu vào tháng 12-1985 tại Hội nghị viết văn trẻ toàn quốc lần thứ III. Bấy giờ, có buổi chiêu đãi văn nghệ tại Nhà văn hóa hữu nghị Việt Xô. Nhà văn Chu Lai giới thiệu tôi với anh. Anh bảo: Lê Huy Mậu à? chùm thơ trên Văn nghệ quân đội là mình biên tập đấy! Khi đó, Nguyễn Trọng Tạo đã nổi tiếng với nhiều bài thơ và cả ca khúc “Làng quan họ quê tôi”. Tôi rất mừng vì được anh biết tên, nhớ thơ. Những năm sau đó, chúng tôi còn gặp nhau vài lần nữa, cho đến năm 2002, anh vào Vũng Tàu tham gia trại sáng tác âm nhạc, tôi có đưa cho anh chùm thơ 5 bài, trong đó có bài “Khúc hát sông quê” – một chương trong trường ca “Thời gian khắc khoải” của tôi.

Sáng hôm sau, anh gọi điện, hỏi Mậu ăn sáng chưa, ra Nhà Sáng tác ăn sáng, mình hát cho nghe bài hát mình vừa phổ thơ Mậu. Tôi ra đến nơi, gần như anh cũng vừa hoàn chỉnh những nốt nhạc cuối cùng. Nhấn nhá bắt nhịp vài lần, anh cất giọng “Qua… quá nửa đời phiêu dạt/Con lại về úp mặt vào sông quê…”. Bao nhiêu năm đã trôi qua, cái cảm giác khi giai điệu đầu tiên của bài hát cất lên vẫn còn âm vang bên tai tôi.

Giọng hát Nguyễn Trọng Tạo khá hay. Sau đó, ca khúc qua sự thể hiện của các ca sĩ nổi tiếng như Anh Thơ, Thu Hiền… còn hay hơn nữa. Nhưng điều quan trọng bài hát làm xúc động lòng người, mà tôi cố tìm cho mình lời giải đáp. Đó là, như không phải Nguyễn Trọng Tạo phổ nhạc bài thơ tôi mà chính anh đã sáng tác cả phần lời của bài hát. Chỉ có điều, anh tìm thấy dòng sông Bùng của anh, tuổi thơ của anh, hình ảnh người mẹ hiền tảo tần của anh trong hình ảnh dòng sông tuổi thơ, người mẹ của tôi. Tôi, nhiều lắm là hệ thống những chi tiết, chất liệu âm nhạc giúp anh. Còn tất cả nó có sẵn trong anh rồi.

Đã 17 năm ca khúc đi vào đời sống âm nhạc của đất nước, tôi và anh đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, yêu mến của bạn đọc, bạn nghe đài. Không chỉ của đồng bào trong nước mà của cả kiều bào ở nước ngoài nữa. Một đời nghệ sĩ, một đời nhà thơ, có được sự tôn trọng của đồng nghiệp, sự yêu quý của đồng bào mình thì còn gì hạnh phúc hơn.

Nguyễn Trọng Tạo là một người đa tài. Anh là nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ, nhà báo, nhà phê bình văn học, thậm chí anh còn tham gia dịch thuật. Có lẽ ý thức được sự quý mến của đồng nghiệp, bạn bè, người hâm mộ dành cho mình nên anh cũng cố gắng để đền đáp, không chỉ bằng các tác phẩm mà còn bằng cả những giao thiệp đời thường, bằng sự chịu trận trong những cuộc rượu triền miên năm tháng. Tôi có nhiều dịp được cùng anh đi uống rượu với bạn văn. Ở đâu anh cũng là người lịch lãm, văn hóa, chừng mực. Anh đặc biệt dành nhiều tình cảm cho đất và người BR-VT. Nhiều anh em văn nghệ sĩ BR-VT coi anh như một người anh, người bạn thân thiết!

Vĩnh biệt anh, một nhà thơ, một nhạc sĩ tài hoa, một người bạn lớn giản dị, chân thành. Mong anh ra đi thanh thản, với những gì đã cống hiến cho nền âm nhạc nước nhà, anh sẽ còn sống mãi như dòng sông quê chảy mãi đến vô cùng!

LÊ HUY MẬU

Đoàn Thị Tảo: Cho một ngày sinh ( với các bản dịch của TMCS & TPN

Thế là chị ơi

Rụng bông gạo đỏ

Ô hay trời không nín gió

Cho ngày chị sinh

Ngày chị sinh trời cho làm thơ

Cho nét buồn vui bốn mùa trăn trở

Cho làm một câu hát cổ,

Để người lý lơi

Vấn vương với sợi tơ trời

Tình riêng bỏ chợ, tình người đa đoan

FOR A BIRTH DAY.

(MY ELDER SISTER’S BIRTH DAY)

(Poem by Đoàn thị Tảo- Translation by TMCS)

So – my dear elder sister-

A red kapok flower

Fell down to the ground ! 

Oh! For the day when you were born,

Why did not the wind calm down ?

On the day when you were born,

By Heaven’s idea, a poem was written

To bring the joy and the sadness

To the four seasons filled with disquietness.

And also by Heaven’s idea,

A classical song was composed

For people to sing.

Being entangled in the thread of Heaven

You’ve abandoned your own love 

To concern yourself with other people’ s love.

POUR UN JOUR DE NAISSANCE.

(Poème de Đoàn thị Tảo – Traduction de TMCS)

Voilà, c’est ainsi, ma sœur aînée,

Une fleur rouge de kapokier a tombé. 

Pour le jour de ta naissance,

Oh! Pourquoi le vent ne s’est-il pas calmé?

Au jour de ta naissance,

De l’idée du Ciel, un poème a été écrit

Pour apporter la joie et la tristesse

Aux quatre saisons remplies d’anxiété.

Et aussi de l’idée du Ciel

Une chanson antique a été composée

Pour que les gens pouvaient fredonner

L’air d’une chanson de la grande popularité.

Dans l’embarras causé par le fil du Ciel,

Tu as abandonné ton amour personnel

Pour se soucier de l’amour des autres.

POUR UN JOUR DE NAISSANCE

(Poème de Đoàn thị Tảo – Traduction de – TRỊNH PHÚC NGUYÊN)

Oh! C’est ainsi, ma sœur !

Une fleur de kapokier tombe à terre

Que ne souffle plus le vent!

le jour de ta naissance!

Le jour de ta naissance, le ciel donne naissance à la Muse

Pour durer  les joies et les peines éternellement,

Pour composer une chanson antique

Pour que le peuple la chante avec enchantement.

Tu es dans l’embarras avec le Fil du Ciel,

Tu rejettes ton amour personnel

Et enlaces l’amour du monde. 

VỊ NHẤT ĐẢN SINH NHẬT.

Đoàn thị Tảo thi – TMCS dịch

Ô hô, ngã đại tỉ,                  Ơi hỡi, chị của em,

Lạc nhất đoá hồng miên     Một bông hoa gạo đỏ rụng

Tỉ đản sinh chi nhật,           Ngày sinh của chị

Phong nhưng xuy tiếp liên*Gió vẫn thổi liên miên

Lão thiên truyền tố thi          Ông Giời cho làm thơ

Vị khổ lự tư thì                     Cho bốn mùa trăn trở nghĩ suy

Đắc hỉ hoan bi thống           Được qua vui sướng đau khổ

Hựu truyền tác cổ khúc            Lại cho làm khúc hát cổ

Nhượng nhân nhân xướng ca.Để mọi người ca hát

Thiên ti đào thoát nan               Khó mà thoát khỏi tơ trời

Tỉ phóng khí tư tình                  Chị bỏ mặc tình riêng

Cân biệt tình đa đoan…            Đa đoan với mối tình người khác

*Trong Hán ngữ thường có nhiều từ ngược với từ Hán Việt:

Thí dụ : 

Thả (tù binh) người Hán nói/viết : thích phóng 释放 chứ không phóng thích.

Liền nhau không rứt, người Hán nói/ viết : tiếp liên 接连 chứ không liên tiếp.

v.v…

为一诞生日 

(段氏早诗-相梅居士译) 

呜呼我大姐 

落一朵红棉

姊诞生之日

风仍吹接连 

老天传做诗

为苦虑四时

得喜欢悲痛

又传作古曲 

让人人唱歌

天丝逃脱难

姊放弃私情

跟别情多端  

 Đỗ Anh Thơ (st):  Châm biếm cậu Ấm (*) con quan – Thơ của cụ Lê Đình Nhường

 

                                 Trách làng Cổ Đạm với Kẻ Trù (1)

                                   Ấm đồng không vắt, vắt ấm bù (2).

                                   Một mai ấm bể (3) theo cha ấm,

                                  Nước chảy trên mồm xuống lỗ khu (4). 

Ghi chú : Về tác giả Lê Đình Nhường ( năm sinh khoảng 1870 -75, năm mất không rõ, là một nhà thơ , nhà nho nghèo, quê ở làng Kim Khê  Nghi lộc , là thân sinh của nhà cách mang Lê Đình Vỹ ,chủ tịch đầu tiên của huyện Nghi Lộc ( năm 1945) , phó chủ tịch Nghệ An . Sau ông được điều đi làm nhiệm vụ ở Thái Lan .

(*) : con quan trong triều , vì không đậu đạt gì, nên khi cha chết , vua ban cho chức ấm sinh , không rõ được hưởng bổng lôc như thế nào .

( 1) Cổ Đam ( hoặc Cổ Đan) đia danh thuộc huyện Nghi Xuân (  Hà Tĩnh bây giờ ) nổi tiếng về nghề hát ca trù và làm nồi đất . Kẻ Trù , chưa rõ có phải cũng là vùng đất này , hay vùng liền kề , có nhiều ả đào chuyên nghiệp, hát ca trù ,trồng nhiều cây trầu để các cô ăn cho đượm giọng và đỏ môi hay không ? Ngày xưa , thời  Gia Long,  Nghệ An và Hà Tĩnh được gọi chung là Nghệ An trấn. Đến năm 1831 Minh Mạng mới chia thành hai tỉnh, bắc sông Lam là Nghệ An, nam sông Lam là Hà Tĩnh

(2): ấm đất

(3) : vỡ

(4) : đít , trôn

 

                               

Đỗ Anh Thơ : Chuyên ông cháu Docago (1)

Tuần lễ trước, buồn , nhớ cháu, Docago lên chơi với Na, Mi .  Mấy ngày sau, mẹ chúng ra bắc lấy sổ đỏ căn nhà 347/11 Nguyễn Khang mà lão chuyển nhượng để lấy tiền mua nhà ở Bình Lợi Bình Thanh Sài Gòn. Tiếp theo bé Mai – chị chúng đi Đà Lạt, rồi ba chúng cũng đi họp ở Hà Nội. Sáng ra, hai chị em Na Mi đi mẫu giáo, lão thấy trống vắng, không chờ liên hoan cuối năm 2018 với các cụ ở Nam long mà gọi xe về nhà .

Qua bốn ngày , ba mẹ chúng dẫn chúng lên nhà ông đón tết dương lịch . Chúng chạy lên xuống cầu thang chơi trốn tìm và hét vang cùng đứa em con dì là Bảo Thi đã đi học lớp 1, khiến lão sợ và nhức đầu . Chiều, khi chúng xach túi ra về , lão  lấy mấy trăm cho Bảo Thi mua sách rồi bỏ lên phòng nghỉ . Mấy giờ sau , vắng tiếng cười của các cháu, lão lại nhớ, lại buồn . Đến lúc này, vợ lão mới cho biết :

–        Ông chẳng tâm lý gì cả. Hai cháu Na Mi tần ngần chờ ông thưởng mãi rồi mới chịu ra xe .

Đêm hôm lão trằn trọc …không sao chợp mắt được , vì nhớ cháu. lão dậy bật máy tính lên đọc tin . Một mẩu tin đập vào mắt ông :

–        “  Ngư dân Phú Yên vừa vớt được một quả ngư lôi của Tầu công rất gần bờ ”

Rồi lão nghĩ  vẫn vơ …đến tương lai con cháu. Lão lại phải dùng đến thuốc  ngủ ./.

31/12/2018

( tại Bình Thạnh SG)

ĐAT

TMCS :  AI BẢO CHĂN TRÂU LÀ KHỔ

Imeo2 Email2 Ai bảo chăn trâu là khổ (Diễn ca)

Inbox
x

Ong Tu Nguyen

5:13 AM (3 hours ago)

to ChanPhungDoquangManhTuyenDinhXuanNguyenDoanHienTrachVânNguyenDuyHoangNguyenChinhVanQuangHoaQuangnguyênLeKhacvymeTuanDungvanoanhyl@gmail.comHaVinhNhưminhnguyetTrungVinhHaP202PhanLamLanBanhPhuongThị-Nguyệt-QuếHảiTuanThiHiep
 TMCS:diễn ca-dịch Anh-Pháp- Hán  
Nguyên tác:
Bài tập đọc Quốc văn giáo khoa thư              
                   (1925)
 
Anh

CC  
 
C   CCC 
 
Ai bảo chăn trâu là khổ? – Không, chăn trâu sướng lắm chứ! Đầu tôi đội nón mê như lọng che. Tay cầm cành tre như roi ngựa. Ngất-nghểu ngồi trên mình trâu, tai nghe chim hót trong chòm cây, mắt trông bướm lượn trên đám cỏ. Trong khoảng trời xanh, lá biếc, tôi với con trâu thảnh-thơi vui thú, tưởng không còn gì sung-sướng cho bằng!


Giải nghĩa. –GV Nón mê = nón rách. – Ngất-nghểu = có ý nói ngồi trên mình trâu lấy làm đắc chí.

Bài tập

Học tiếng. – Nón mê, – ngành tre, – lọng, – roi, – chim hót, – bướm lượn, – xanh biếc.

Làm văn. – Trả lời những câu hỏi sau này. Ta thường chăn trâu ở đâu? – Ta thường chăn trâu để làm gì? – Đi chăn trâu có gì là thú vị? 

Dắt trâu ra đồng cho nó ăn cỏ

(Theo Quốc-Văn Giáo-Khoa Thư)

CHĂN TRÂU

DIỄN CA : TMCS

Chăn trâu ai bảo khổ nào,

Không đâu , sướng chứ, trên đầu nón mê,

Cưỡi lưng trâu ngỡ lọng che,

Cầm que như quất roi đe ngựa mình.

Lưng trâu ngất ngưởng đình huỳnh,

Vui vui chim hót, rập rình bướm bay,

Lùm cây, bãi cỏ, trời mây

Giữa xanh biếc được cả ngày rong chơi,

Người, Trâu vui thú thảnh thơi !

Thật là sung sướng nhất đời …chăn trâu!

HERDING THE BUFFALO

Put into plain verse : TMCS.

Don’t say that herding the buffalo is suffering,

On the contrary, It is  very happy and interesting.

I wear a tattered conic hat,

It seems like there is a parasol over my head.

Holding a bamboo rod in hand,

I think that it is a leather whip of a horseman.

Sitting majestically on the buffalo back ,

I  listen to the birds singing in the trees

And look at the butterflies hovering over grass and bushes.

Under the high and blue sky,

I, with my buffalo, we both spend our good time !

Nothing is as happy as herding the buffalo !

GARDER LE BUFFLE

Mis en vers : TMCS

Ne dites-pas que la garde d’un buffle est une souffrance!

Au contraire, c’est une activité bien interessante.

Je porte un chapeau conique en lambeaux,

Ce me semble qu’il y a un parasol en haut.

En agitant une tige de bambou fièrement

Je pense que c’est un fouet en cuir d’un cavalier de talent.

Assis majestueusement sur le dos de mon buffle ,

J’écoute les oiseaux qui chantent dans les buissons 

Et je regarde les papillons

Qui planent au-dessus de l’herbe verte.

Sous le ciel bleu,

Moi et mon buffle, on se donne du bon temps , tous deux!

Rien est aussi heureux que garder le buffle !

MỤC NGƯU

CHUYỂN DIỄN CA: TMCS

Mục ngưu thuỳ viết vi gian khổ                 Chăn trâu, ai bảo là khổ.

Tương phản, thử công thái khả liên (1) Trái lại, việc này rất đáng yêu thích.

Lam lạp đái đầu như đại tán.                     Nón mê đội trên đầu như cái lọng

Trúc chi tự kỵ sĩ bì tiên.                             Cành tre như roi da của kỹ sĩ.

Ngưu thượng hỉ văn thụ lí điểu,     Trên lưng trâu, vui nghe chim trong lùm cây 

Quan khan bích thảo điệp hoan phi.        Nhìn bướm vui bay trêb cỏ xanh.

Nhân ngưu lục diệp, thanh thiên xứ,       Người và trâu ở nơi lá biếc, trời xanh

Đồng hưởng hân hân nhàn hạ thì.     Cùng hưởng thời gian vui vẻ thảnh thơi.

Vạn sự bất như mục ngưu !                Vạn sự không bằng chăn trâu !

Liên Vừa là thương lại vừa là yêu

Khả liên: đáng yêu, đáng thương.

Thí dụ- Khả liên  

Từ điển HV Ebooks, nghĩa thứ 3 trong 5 nghĩa của từ khả liên:

– 3. Đáng yêu, khiến cho người ta yêu thích. ◇Đỗ Phủ : Xuân thảo hà tằng hiết, Hàn hoa diệc khả liên  (Thu nhật Quỳ phủ vịnh hoài ).

 
TMCS dịch:

    Cỏ xuân sao đã úa tàn

Hoa kia rét buốt lại càng đáng yêu.

Khi xưa, TMCS từng qua miền Hoa bắc và Đông bắc nước Tàu, sang xuân rồi mà lắm khi bất chợt có đợt lạnh bất thường – tượng tự kiểu rét nàng Bân ở ta – cỏ non  bị úa, hoa xuân cóng lạnh không nở được, vẫn đẹp…Người già thì không chịu nổi, lăn ra ốm… Đỗ Phủ cảm được cái đẹp mà yêu hoa bị cóng lạnh  là rất tinh tế, đây là tình yêu thực sự chứ không phải là lòng thương hại, kẻ cả đâu ! Có trải nghiệm mới thấm thia  chữ “yêu” này của Đỗ tiên sinh ! ( Tất nhiên chữ khả liên cũng có nghĩa là đáng thương, nhưng dịch thế thì còn gì cái tình của thi sĩ họ Đỗ nữa !!!)- TMCS chỉ là kẻ hậu sinh, hmượn chữ tả tình của người xưa thôi !!!

–   : nhàn hạ, an nhàn, rỗi rãi..

牧牛

(相梅居士演歌)

牧牛誰曰為艱苦

相反此工太可憐

襤笠戴頭如大傘

竹枝似騎士皮鞭

牛上喜聞樹裡鳥

觀看蝶歡飛 

人牛綠葉青天處 

同享欣欣時 

萬事不如牧牛